نگاهی به آریانیسم: فرقهٔ منقرض شدهٔ مسیحیت

آریانیسم یکی از فرقه‌های کهن و هم‌اکنون منقرض شدهٔ مسیحیت بود. این فرقه در قرن‌های اولیه پس از میلاد مسیح، تا حد زیادی گسترش پیدا کرد و تا حدود قرن ۶ام و ۷ام میلادی، از بین رفت.

آریوس، که او را بنیان‌گذار این فرقه می‌شناسند، تثلیث را رد می‌کرد. نظریهٔ او این بود که «پسر» یا همان عیسی مسیح خدای واقعی نیست. بلکه خدای واقعی «پدر» هست و پسر توسط پدر زاده شده یا به وجود آمده است. در نتیجه پسر مخلوق پدر بوده و در زمان همیشه وجود نداشته است. همچنین آریوس و پیروانش بر این باور بودند که «جنس»‌ پسر نیز با پدر یکی نیست. البته بنا به آریانیسم، جهان هستی همچنان خلق شده توسط پسر یا عیسی مسیح است. به دیگر سخن، خدای پدر از طریق پسر جهان را بوجود آورده است.

آریانیسم از همان ابتدا با واکنش‌های بدی روبرو شد. مطالعهٔ تاریخچهٔ این فرقه به ما می‌فهماند در صورتی که دین و حکومت توسط یک نهاد اداره شوند، چه ضرر‌هایی می‌تواند متوجه دین شود. پیروان آریوس اکثرا تحت پیگرد قرار گرفتند. بعضی کشته و بعضی نیز شکنجه شدند. در صورتی که طی قرن‌های اولیهٔ مسیحیت، حکومت رم هیچ گونه دخالتی در دین نمی‌کرد، قطعا چهرهٔ مسیحیت امروز بشدت دگرگون بود.

نکتهٔ قابل توجه دیگر، تلاقی زمان منقرض شدن آریانیسم با زمان ظهور اسلام است. باید یک روز از خدا بپرسیم چه حکمتی در کار بوده است!